Rota

Rotavirusvaccin

Een vaccin in druppelvorm dat baby's beschermt tegen rotavirus, een veelvoorkomende oorzaak van hevige diarree en uitdroging.

Beschermt tegen

Wanneer & waarom

Rotavirus is zeer besmettelijk en veroorzaakt bij baby's hevige diarree en braken, met risico op uitdroging. Het vaccin wordt vroeg in het eerste levensjaar gegeven, als druppels in de mond, omdat juist de jongste baby's het meeste risico lopen.

Vaccinatieschema van het Rijksvaccinatieprogramma per leeftijd Rota Rotavirusvaccin — 6–9 weken (1e dosis) Rotavirusvaccin — 3 maanden (2e dosis) zwanger geboorte 3 mnd 11 mnd 14 mnd 4 jr 9 jr 14 jr leeftijd →
  1. 6–9 weken 1e dosis — Als druppels in de mond.
  2. 3 maanden 2e dosis — Aantal doses hangt af van het gebruikte vaccin.

Het rotavirusvaccin wordt niet geprikt maar als druppels in de mond gegeven. Het beschermt baby’s tegen rotavirus, een belangrijke oorzaak van hevige diarree en braken waaraan jonge kinderen flink kunnen uitdrogen.

Omdat de jongste baby’s het meeste risico lopen, wordt het vaccin vroeg in het eerste levensjaar gegeven. Het exacte aantal doses hangt af van het gebruikte vaccin.

Ziektebeeld

Dit vaccin beschermt tegen de volgende ziekte(s). Bekijk per ziekte het volledige ziektebeeld, de cijfers en het onderzoek.

Bijsluiter

De officiële, goedgekeurde bijsluiters per merk — bij het Europees Geneesmiddelenagentschap (EMA) of het Nederlandse CBG (Geneesmiddeleninformatiebank).

Ingrediënten

De exacte samenstelling volgens de officiële bijsluiter. De werkzame stoffen wekken de afweer op; hulpstoffen zijn nodig voor onder meer houdbaarheid en toediening.

Rotarix

Werkzame stoffen
  • Humaan rotavirus RIX4414-stam (levend, verzwakt): niet minder dan 10⁶ CCID₅₀ (geproduceerd op VERO-cellen)
Hulpstoffen
  • sucrose
  • dinatriumadipaat
  • Dulbecco's Modified Eagle Medium (DMEM) (bevat o.a. fenylalanine, natrium en glucose)
  • steriel water

Bron: bijsluiter (Rotarix)

Samenstelling van complexe bestanddelen

Sommige hulpstoffen zijn celkweekmedia of zoutoplossingen die zélf uit veel stoffen bestaan. Hieronder hun volledige standaardsamenstelling.

Dulbecco's Modified Eagle Medium (DMEM)
Aminozuren

glycine, L-arginine, L-cystine, L-glutamine, L-histidine, L-isoleucine, L-leucine, L-lysine, L-methionine, L-fenylalanine, L-serine, L-threonine, L-tryptofaan, L-tyrosine, L-valine

Vitamines

cholinechloride, D-calciumpantothenaat, foliumzuur, nicotinamide, vitamine B6 (pyridoxine), vitamine B2 (riboflavine), vitamine B1 (thiamine), i-inositol

Anorganische zouten

calciumchloride, ijzer(III)nitraat, magnesiumsulfaat, kaliumchloride, natriumchloride, natriumdiwaterstoffosfaat

Overige

D-glucose, fenolrood, natriumpyruvaat

High-glucose-variant (4.500 mg/L glucose), met L-glutamine en natriumpyruvaat. De oorspronkelijke DMEM bevat 1.000 mg/L glucose; verder identiek.

Bron: HiMedia — Dulbecco’s Modified Eagle Medium (DMEM), high glucose

Dit is de standaardformulering; de exacte samenstelling kan per fabrikant licht verschillen. Deze informatie staat niet in de bijsluiter en is hier als aanvullende transparantie opgenomen.

Bijwerkingen

Hieronder staan álle bijwerkingen die in de bijsluiter van Rotarix worden genoemd, gegroepeerd op hoe vaak ze voorkomen. Klik op een categorie om de lijst te openen. De meeste bijwerkingen zijn mild en gaan vanzelf over.

vaak bij 1 tot 10 op de 100 mensen 2
  • diarree
  • geïrriteerdheid
soms bij 1 tot 10 op de 1.000 mensen 3
  • buikpijn
  • winderigheid
  • ontsteking van de huid
zeer zelden bij minder dan 1 op de 10.000 mensen 2
  • intussusceptie (afsluiting/verdraaiing van een deel van de darm; herkenbaar aan ernstige buikpijn, aanhoudend braken, bloed in de ontlasting, opgezwollen buik en/of hoge koorts)
  • galbulten (urticaria)
niet bekend frequentie kan niet worden geschat 4
  • ernstige allergische reacties (anafylaxie), met kortademigheid of zwelling van gezicht, lippen, tong of keel
  • bloed in de ontlasting
  • bij zeer vroeg geboren baby's (vóór 28 weken) langere adempauzes 2-3 dagen na vaccinatie
  • bij kinderen met ernstige afweerstoornis (SCID): gastro-enteritis met uitscheiding van vaccinvirus

Volledige informatie staat in de bijsluiter: Rotarix · RotaTeq

Gemelde bijwerkingen — Bijwerkingencentrum Lareb

Het rotavirusvaccin werd begin 2024 in het Rijksvaccinatieprogramma ingevoerd. Lareb meldt dat de invoering leidde tot een toename van maag-darmklachten en koorts: ongeveer 2-3% van de kinderen kreeg buikgriepklachten en koorts; in vragenlijstonderzoek rapporteerde 14% buikpijnklachten (gemiddeld 5 dagen). Dit zijn bekende, in de bijsluiter vermelde bijwerkingen; er werden geen nieuwe of verontrustende bijwerkingen gevonden.

14%
ouders die buikpijnklachten rapporteerden (vragenlijst) (2024)
1.391
meldingen na RVP-vaccinaties (totaal) (2024)

Bekijk de meldingen bij Lareb →

Onderzoek

9 belangrijke studies, elk met een korte uitleg en conclusie.

Cochrane-review

Vaccins ter preventie van rotavirus-diarree (vaccins in gebruik)

Cochrane-review · 2019 · Cochrane Database of Systematic Reviews

Wat is onderzocht?

Een grote analyse van 55 gerandomiseerde studies met ruim 216.000 kinderen naar de werkzaamheid en veiligheid van de rotavirusvaccins (waaronder Rotarix en RotaTeq).

Conclusie

De vaccins voorkomen een groot deel van de ernstige rotavirus-diarree (tot ~84% in landen met lage kindersterfte) zonder verhoogd risico op ernstige bijwerkingen.

RCT

Veiligheid en werkzaamheid van een verzwakt rotavirusvaccin (Rotarix)

RCT · 2006 · New England Journal of Medicine

Wat is onderzocht?

Grote dubbelblinde RCT bij ruim 63.000 zuigelingen die twee orale doses Rotarix of placebo kregen.

Conclusie

Het vaccin voorkwam ongeveer 85% van de ernstige rotavirus-gastro-enteritis, zonder verhoogd risico op darminvaginatie.

Wat is onderzocht?

De REST-veiligheidsstudie: ongeveer 68.000 zuigelingen kregen drie orale doses RotaTeq of placebo, met darminvaginatie als belangrijkste uitkomst.

Conclusie

Het vaccin verminderde ziekenhuisopnames en spoedbezoeken door rotavirus met circa 95%; darminvaginatie kwam even vaak voor als bij placebo.

RCT

Effect van het rotavirusvaccin op ernstige diarree bij Afrikaanse zuigelingen

RCT · 2010 · New England Journal of Medicine

Wat is onderzocht?

Gerandomiseerde studie bij 4.939 zuigelingen in Zuid-Afrika en Malawi, om de werking te toetsen in landen met hoge ziektelast.

Conclusie

Het vaccin verminderde ernstige rotavirus-gastro-enteritis met circa 61%; lager dan in rijke landen, maar grote gezondheidswinst in deze regio's.

Surveillancestudie

Intussusceptie-risico en gezondheidswinst van rotavirusvaccinatie in Mexico en Brazilië

Surveillancestudie · 2011 · New England Journal of Medicine

Wat is onderzocht?

Onderzoek na invoering van Rotarix in Mexico en Brazilië, met vergelijking van kinderen met darminvaginatie en controlekinderen.

Conclusie

Er was een licht verhoogd risico op darminvaginatie in de eerste week na de eerste dosis, maar de voorkomen sterfte en ziekenhuisopnames wogen daar vele malen tegen op.

Cohortstudie

Intussusceptie-risico na rotavirusvaccinatie bij Amerikaanse zuigelingen

Cohortstudie · 2014 · New England Journal of Medicine

Wat is onderzocht?

Veiligheidsstudie op basis van meer dan 1,2 miljoen vaccindoses bij Amerikaanse zuigelingen.

Conclusie

RotaTeq gaf ongeveer 1,5 extra geval van darminvaginatie per 100.000 kinderen na de eerste dosis; dit kleine risico weegt niet op tegen de bescherming.

Systematische review

Werkzaamheid en effect van rotavirusvaccins in Europa, 2006-2014

Systematische review · 2015 · Vaccine

Wat is onderzocht?

Systematisch overzicht van 24 Europese studies naar werkzaamheid en effect van rotavirusvaccinatie.

Conclusie

De vaccins waren in de praktijk 68% tot 98% werkzaam en verminderden ziekenhuisopnames met 65% tot 84%.

Meta-analyse

Werkzaamheid van rotavirusvaccins in de praktijk, 2006-2019 (meta-analyse)

Meta-analyse · 2020 · The Lancet Global Health

Wat is onderzocht?

Meta-analyse van 60 praktijkstudies uit 32 landen naar bescherming tegen laboratorium-bevestigde rotavirus.

Conclusie

De vaccins waren werkzaam, met de hoogste bescherming bij kinderen jonger dan 1 jaar en in landen met lage kindersterfte (Rotarix tot 86%).

Surveillancestudie

Wereldwijde impact van rotavirusvaccins op kindersterfte

Surveillancestudie · 2023 · International Journal of Infectious Diseases

Wat is onderzocht?

Modelstudie over 186 landen naar het aantal voorkomen sterfgevallen bij kinderen onder de vijf jaar (2006-2019).

Conclusie

De rotavirusvaccins voorkwamen naar schatting 139.000 sterfgevallen bij jonge kinderen in deze periode.

Volledige literatuur doorzoeken: Cochrane · PubMed

Bronnen

  1. Rotavirusvaccinatie — uitleg en schema Rijksvaccinatieprogramma geraadpleegd 29 jun. 2026
  2. Rotavirus — achtergrond RIVM geraadpleegd 29 jun. 2026
  3. Bijsluiters en productinformatie CBG — Geneesmiddeleninformatiebank geraadpleegd 29 jun. 2026