22-wkn

22-wekenprik (maternale kinkhoest)

Een kinkhoestvaccinatie tijdens de zwangerschap, zodat de baby al vanaf de geboorte beschermd is tegen kinkhoest.

Beschermt tegen

Wanneer & waarom

Pasgeboren baby's zijn extra kwetsbaar voor kinkhoest, terwijl ze zelf pas vanaf enkele maanden gevaccineerd worden. Door de moeder rond 22 weken zwangerschap te vaccineren, maakt zij afweerstoffen aan die via de placenta naar de baby gaan. Zo is de baby al vanaf de geboorte beschermd.

Vaccinatieschema van het Rijksvaccinatieprogramma per leeftijd 22-wkn 22-wekenprik (maternale kinkhoest) — 22 weken zwangerschap (1 prik) zwanger geboorte 3 mnd 11 mnd 14 mnd 4 jr 9 jr 14 jr leeftijd →
  1. 22 weken zwangerschap 1 prik — Bij elke zwangerschap opnieuw.

De 22-wekenprik is een kinkhoestvaccinatie die de moeder rond de 22e week van de zwangerschap krijgt. De moeder maakt daardoor afweerstoffen aan die via de placenta aan de baby worden doorgegeven.

Zo is de baby al vanaf de geboorte beschermd tegen kinkhoest — precies in de periode dat kinkhoest het gevaarlijkst is en de baby zelf nog niet gevaccineerd kan zijn. De prik wordt bij elke zwangerschap opnieuw gegeven.

Ziektebeeld

Dit vaccin beschermt tegen de volgende ziekte(s). Bekijk per ziekte het volledige ziektebeeld, de cijfers en het onderzoek.

Bijsluiter

De officiële, goedgekeurde bijsluiters per merk — bij het Europees Geneesmiddelenagentschap (EMA) of het Nederlandse CBG (Geneesmiddeleninformatiebank).

Ingrediënten

De exacte samenstelling volgens de officiële bijsluiter. De werkzame stoffen wekken de afweer op; hulpstoffen zijn nodig voor onder meer houdbaarheid en toediening.

Boostrix

Werkzame stoffen
  • Difterietoxoïd: niet minder dan 2 Internationale Eenheden (IE) (2,5 Lf)
  • Tetanustoxoïd: niet minder dan 20 Internationale Eenheden (IE) (5 Lf)
  • Bordetella pertussis-antigenen: pertussistoxoïd 8 µg, filamenteus hemagglutinine 8 µg, pertactine 2,5 µg
  • Geadsorbeerd aan aluminiumhydroxide (0,3 mg Al³⁺) en aluminiumfosfaat (0,2 mg Al³⁺)
Hulpstoffen
  • natriumchloride
  • water voor injectie

Bron: bijsluiter (Boostrix)

Bijwerkingen

Hieronder staan álle bijwerkingen die in de bijsluiter van Boostrix (gegevens voor volwassenen/tieners) worden genoemd, gegroepeerd op hoe vaak ze voorkomen. Klik op een categorie om de lijst te openen. De meeste bijwerkingen zijn mild en gaan vanzelf over.

zeer vaak bij meer dan 1 op de 10 mensen 4
  • pijn, roodheid en zwelling op de injectieplaats
  • hoofdpijn
  • vermoeidheid
  • algeheel gevoel van onwel zijn (malaise)
vaak bij 1 tot 10 op de 100 mensen 4
  • koorts (37,5 °C of hoger)
  • duizeligheid
  • misselijkheid
  • harde bult of abces op de injectieplaats
soms bij 1 tot 10 op de 1.000 mensen 13
  • koorts hoger dan 39 °C
  • braken
  • diarree
  • gewrichtspijn en spierpijn
  • jeuk
  • overmatig zweten
  • huiduitslag
  • gezwollen klieren (nek, oksel of lies)
  • keelpijn en slikklachten
  • bovenste-luchtweginfectie
  • hoesten
  • flauwvallen
  • griepachtige verschijnselen
zeer zelden bij minder dan 1 op de 10.000 mensen 2
  • ernstige allergische reacties (anafylactische reacties), bij maximaal 1 op 10.000 doses
  • tijdelijke zenuwontsteking met pijn, zwakte en verlamming (Guillain-Barré-syndroom), bij maximaal 1 op 10.000 doses
niet bekend frequentie kan niet worden geschat 5
  • zwelling van gezicht, lippen, mond, tong of keel (angio-oedeem)
  • flauwvallen of kortdurend bewustzijnsverlies
  • toevallen of stuipen (met of zonder koorts)
  • galbulten (urticaria)
  • ongewone zwakte (asthenie)

Volledige informatie staat in de bijsluiter: Boostrix

Gemelde bijwerkingen — Bijwerkingencentrum Lareb

Lareb bewaakt de 22-wekenprik (maternale kinkhoestvaccinatie) via meldingen en het onderzoek Moeders van Morgen. De meest gemelde bijwerkingen waren pijn, roodheid en zwelling op de injectieplaats — bekende bijwerkingen uit de productinformatie. Lareb vond geen ongebruikelijke, nieuwe of zorgwekkende bijwerkingen na de maternale kinkhoestvaccinatie.

205
meldingen (16 dec 2019 - 31 dec 2020) (2020)
719
gemelde bijwerkingen (totaal) (2020)
Meest gemelde bijwerkingen — aantal meldingen (Lareb-jaarrapport 2024 · 22-wekenprik (Boostrix))
BijwerkingAantal
reactie op de prikplaats 56
vermoeidheid 45
spierpijn 43
niet lekker voelen 37
hoofdpijn 27
misselijkheid 17
gewrichtspijn 15
koude rillingen 12
koorts 12
hoesten 11

Bekijk de meldingen bij Lareb →

Onderzoek

Onderzoek naar het combinatievaccin zelf

Systematische review

Veiligheid en effectiviteit van kinkhoestvaccinatie in de zwangerschap (systematische review)

Systematische review · 2020 · BMC Infectious Diseases

Wat is onderzocht?

Brede review van 22 studies; veiligheid bij circa 1,4 miljoen zwangeren en effectiviteit bij ruim 855.000 moeder-kindparen.

Conclusie

Overwegend positieve balans: effectiviteit tegen kinkhoest bij baby's 69-91% en tot 95% tegen sterfte; veiligheid vergelijkbaar met niet-gevaccineerden.

Systematische review

Veiligheid van maternale kinkhoestvaccinatie (systematische review)

Systematische review · 2019 · Infectious Diseases and Therapy

Wat is onderzocht?

Review van 27 publicaties (1995-2018) specifiek gericht op de veiligheid van kinkhoestvaccinatie in de zwangerschap.

Conclusie

Geen verhoogd aantal bijwerkingen; geen nadelige invloed op zwangerschap, bevalling of de gezondheid van de baby.

Wat is onderzocht?

Gerandomiseerde, placebogecontroleerde trial bij zwangeren die op 30-32 weken Tdap of placebo kregen.

Conclusie

Geen ernstige vaccingerelateerde bijwerkingen; de baby kreeg duidelijk hogere beschermende kinkhoestantistoffen.

Wat is onderzocht?

Gerandomiseerde trial waarbij zwangeren tussen 19 en 35 weken Tdap of alleen een tetanusvaccin kregen.

Conclusie

Baby's van Tdap-gevaccineerde moeders hadden tot 2 maanden veel hogere kinkhoestantistoffen, met beperkte invloed op de eigen vaccinatierespons.

Wat is onderzocht?

Nederlandse trial bij 118 zwangeren: vaccinatie op 30-32 weken versus binnen 48 uur na de bevalling; baby's gevolgd tot 12 maanden.

Conclusie

Vaccinatie tijdens de zwangerschap gaf de baby op 3 maanden veel hogere antistoffen (~16,6× zo hoog), met betere bescherming in de eerste maanden.

Surveillancestudie

Effectiviteit van maternale kinkhoestvaccinatie in Engeland

Surveillancestudie · 2014 · The Lancet

Wat is onderzocht?

Observationele studie op basis van landelijke surveillance na invoering van het Engelse maternale programma in 2012.

Conclusie

De vaccineffectiviteit tegen kinkhoest bij baby's jonger dan 3 maanden was 91%, met sterke daling van gevallen en ziekenhuisopnames.

Surveillancestudie

Blijvende effectiviteit van het Engelse maternale programma na 3 jaar

Surveillancestudie · 2016 · Clinical Infectious Diseases

Wat is onderzocht?

Vervolgevaluatie van het Engelse maternale vaccinatieprogramma over de eerste drie jaar.

Conclusie

De bescherming bleef boven 90%; de effectiviteit tegen sterfte van baby's werd geschat op 95%.

Cohortstudie

Veiligheid van kinkhoestvaccinatie bij zwangeren in het VK

Cohortstudie · 2014 · BMJ

Wat is onderzocht?

Cohortstudie met 20.074 gevaccineerde zwangeren, vergeleken met een niet-gevaccineerde controlegroep.

Conclusie

Geen aanwijzingen voor verhoogd risico op doodgeboorte, sterfte of ernstige zwangerschapscomplicaties na vaccinatie.

Volledige literatuur doorzoeken: Cochrane · PubMed

Bronnen

  1. 22-wekenprik — uitleg Rijksvaccinatieprogramma geraadpleegd 29 jun. 2026
  2. Kinkhoest en vaccinatie tijdens de zwangerschap RIVM geraadpleegd 29 jun. 2026
  3. Bijsluiters en productinformatie CBG — Geneesmiddeleninformatiebank geraadpleegd 29 jun. 2026