Pneu

Pneumokokkenvaccin

Beschermt baby's tegen de meest ziekmakende typen pneumokokken, die longontsteking, bloedvergiftiging en hersenvliesontsteking kunnen veroorzaken.

Beschermt tegen

Wanneer & waarom

Jonge kinderen zijn extra vatbaar voor ernstige pneumokokkeninfecties. Het vaccin leert het afweersysteem de bacterie te herkennen en beschermt zo tegen de meest voorkomende ziekmakende typen. Het wordt samen met de zesvoudige babyprik gegeven in het eerste levensjaar.

Vaccinatieschema van het Rijksvaccinatieprogramma per leeftijd Pneu Pneumokokkenvaccin — 3 maanden (1e prik) Pneumokokkenvaccin — 5 maanden (2e prik) Pneumokokkenvaccin — 11 maanden (3e prik) zwanger geboorte 3 mnd 11 mnd 14 mnd 4 jr 9 jr 14 jr leeftijd →
  1. 3 maanden 1e prik
  2. 5 maanden 2e prik
  3. 11 maanden 3e prik — Afronding van de serie.

Pneumokokken kunnen bij jonge kinderen ernstige infecties veroorzaken, zoals longontsteking, bloedvergiftiging en hersenvliesontsteking. Het pneumokokkenvaccin beschermt tegen de typen die het vaakst ziekte veroorzaken.

De prik wordt op hetzelfde moment gegeven als de zesvoudige babyprik, zodat er geen extra prikmomenten nodig zijn.

Ziektebeeld

Bijsluiter

De officiële, goedgekeurde bijsluiters per merk — bij het Europees Geneesmiddelenagentschap (EMA) of het Nederlandse CBG (Geneesmiddeleninformatiebank).

Ingrediënten

De exacte samenstelling volgens de officiële bijsluiter. De werkzame stoffen wekken de afweer op; hulpstoffen zijn nodig voor onder meer houdbaarheid en toediening.

Synflorix

Werkzame stoffen
  • Pneumokokkenpolysachariden, serotypen 1, 5, 6B, 7F, 9V, 14 en 23F: elk 1 µg
  • Pneumokokkenpolysachariden, serotypen 4, 18C en 19F: elk 3 µg
  • Geconjugeerd aan dragereiwitten: eiwit D (van niet-typeerbare Haemophilus influenzae) 9-16 µg, tetanustoxoïd 5-10 µg, difterietoxoïd 3-6 µg
  • Geadsorbeerd aan aluminiumfosfaat: 0,5 mg Al³⁺ in totaal
Hulpstoffen
  • natriumchloride
  • water voor injectie

Bron: bijsluiter (Synflorix)

Bijwerkingen

Hieronder staan álle bijwerkingen die in de bijsluiter van Synflorix worden genoemd, gegroepeerd op hoe vaak ze voorkomen. Klik op een categorie om de lijst te openen. De meeste bijwerkingen zijn mild en gaan vanzelf over.

zeer vaak bij meer dan 1 op de 10 mensen 7
  • pijn op de plaats van injectie
  • roodheid op de plaats van injectie
  • zwelling op de plaats van injectie
  • koorts van 38 °C of hoger
  • slaperigheid
  • prikkelbaarheid
  • verminderde eetlust
vaak bij 1 tot 10 op de 100 mensen 1
  • verharding op de plaats van injectie
soms bij 1 tot 10 op de 1.000 mensen 10
  • jeuk
  • bloeding of kleine bult op de plaats van injectie
  • misselijkheid
  • diarree of braken
  • ongewoon huilen
  • tijdelijk stoppen met ademhalen (apneu) bij baby's die te vroeg geboren zijn (≤28 weken)
  • hoofdpijn
  • huiduitslag
  • diffuse zwelling van het geïnjecteerde ledemaat
  • netelroos
zelden bij 1 tot 10 op de 10.000 mensen 5
  • stuipen of koortsstuipen
  • allergische huidreacties
  • collaps (plotselinge spierslapheid)
  • periodes van bewusteloosheid of verminderd bewustzijn
  • bleekheid of blauwachtige verkleuring van de huid
zeer zelden bij minder dan 1 op de 10.000 mensen 2
  • ziekte van Kawasaki (o.a. koorts, huiduitslag, gezwollen lymfeklieren)
  • ernstige allergische reacties (incl. netelroos, angio-oedeem met ademhalingsproblemen, collaps)

Volledige informatie staat in de bijsluiter: Synflorix · Prevenar 13

Gemelde bijwerkingen — Bijwerkingencentrum Lareb

Lareb publiceert geaggregeerde jaarrapportages over het Rijksvaccinatieprogramma; voor het pneumokokkenvaccin staan geen losse aantallen op de publiekspagina. In 2024 ontving Lareb in totaal 1.391 meldingen na RVP-vaccinaties (samen 4.731 gemelde vermoede bijwerkingen). Meest gemeld: niet lekker voelen, koorts, reacties op de prikplaats en misselijkheid/diarree. Er werden geen nieuwe of verontrustende bijwerkingen gevonden.

1.391
meldingen na RVP-vaccinaties (2024)
4.731
gemelde vermoede bijwerkingen (2024)
Meest gemelde bijwerkingen — aantal meldingen (Lareb-jaarrapport 2024 · prikmoment 5/11 maanden (DKTP-Hib-HepB + pneumokokken samen))
BijwerkingAantal
koorts 100
reactie op de prikplaats 92
niet lekker voelen 89
vermoeidheid 51
slaperigheid 48
misselijkheid 31
diarree 24
huiduitslag 20
spierpijn 16
overgeven 16

Bekijk de meldingen bij Lareb →

Cijfers & statistieken

Vaccinatiegraad pneumokokken (zuigelingen, volledig afgesloten op 2 jaar) % (geregistreerd, per verslagjaar)
Vaccinatiegraad pneumokokken (zuigelingen, volledig afgesloten op 2 jaar) (% (geregistreerd, per verslagjaar)) 0 25 50 75 100 2023: 90 % (geregistreerd, per verslagjaar) 2023 2024: 87,8 % (geregistreerd, per verslagjaar) 2024 2025: 87,8 % (geregistreerd, per verslagjaar) 2025

Per verslagjaar gemeten bij een ander geboortecohort. Het betreft de geregistreerde graad; sinds enkele jaren ontvangt het RIVM een deel van de vaccinaties anoniem, waardoor de werkelijke graad iets hoger ligt.

Bron: RIVM, Vaccinatiegraad RVP — verslagjaar 2025 (rapport 2025-0019)

Onderzoek

10 belangrijke studies, elk met een korte uitleg en conclusie.

RCT

Werkzaamheid en veiligheid van het 7-valente pneumokokkenvaccin bij kinderen

RCT · 2000 · Pediatric Infectious Disease Journal (Kaiser Permanente)

Wat is onderzocht?

De oorspronkelijke grote RCT van het eerste pneumokokkenvaccin (PCV7): 37.868 zuigelingen kregen het pneumokokkenvaccin of een controlevaccin.

Conclusie

Het vaccin voorkwam 97,4% van de invasieve pneumokokkenziekte door vaccintypen, was veilig en gaf ook bescherming tegen oorontstekingen.

RCT

9-valent pneumokokkenvaccin bij kinderen met en zonder hiv

RCT · 2003 · New England Journal of Medicine (Soweto, Zuid-Afrika)

Wat is onderzocht?

Grote RCT in Zuid-Afrika waarbij bijna 40.000 zuigelingen (met en zonder hiv) een 9-valent vaccin of placebo kregen.

Conclusie

Het vaccin verlaagde longontsteking en invasieve ziekte; bescherming tegen invasieve ziekte door vaccintypen was 83% (zonder hiv) en 65% (met hiv).

RCT

9-valent pneumokokkenvaccin tegen longontsteking in Gambia

RCT · 2005 · The Lancet (Gambia)

Wat is onderzocht?

RCT in Gambia waarbij ruim 17.000 kinderen het 9-valente vaccin of placebo kregen, in een omgeving met hoge ziektelast.

Conclusie

Het vaccin verminderde radiologische longontsteking met 37%, invasieve ziekte door vaccintypen met 77% en de algehele sterfte met 16%.

Cochrane-review

Pneumokokken-conjugaatvaccins ter preventie van invasieve ziekte bij jonge kinderen

Cochrane-review · 2009 · Cochrane Database of Systematic Reviews

Wat is onderzocht?

Cochrane-review die 6 grote RCT's met in totaal 113.044 kinderen onder de twee jaar samenvoegde.

Conclusie

Het vaccin gaf 80% bescherming tegen invasieve pneumokokkenziekte door vaccintypen en 27% tegen op röntgenfoto bevestigde longontsteking.

Surveillancestudie

Invasieve pneumokokkenziekte 3 jaar na invoering van PCV10 in Nederland

Surveillancestudie · 2015 · Emerging Infectious Diseases (RIVM)

Wat is onderzocht?

Nederlandse surveillancestudie naar invasieve pneumokokkenziekte drie jaar na de overstap van PCV7 naar PCV10 (2011).

Conclusie

Na invoering van PCV10 daalde de ziekte door de extra serotypen 1, 5 en 7F verder.

Meta-analyse

Indirecte effecten (groepsimmuniteit) van pneumokokkenvaccinatie bij kinderen

Meta-analyse · 2017 · The Lancet Global Health

Wat is onderzocht?

Systematische review en meta-analyse uit 34 landen naar de indirecte effecten van kindervaccinatie op invasieve ziekte bij niet-gevaccineerden.

Conclusie

Vaccinatie van kinderen beschermt binnen ongeveer tien jaar ook ongevaccineerde leeftijdsgroepen aanzienlijk.

Surveillancestudie

Twaalf jaar pneumokokkenvaccinatie in Nederland: impact op invasieve ziekte

Surveillancestudie · 2019 · Vaccine (RIVM e.a.)

Wat is onderzocht?

Analyse van twaalf jaar surveillancegegevens (2004-2018) over de impact van het pneumokokkenvaccin in Nederland.

Conclusie

Een blijvende daling van invasieve pneumokokkenziekte: 69% bij kinderen onder 5 jaar, met ook dalingen bij volwassenen door groepsimmuniteit.

Cochrane-review

Pneumokokken-conjugaatvaccins ter preventie van acute middenoorontsteking

Cochrane-review · 2020 · Cochrane Database of Systematic Reviews

Wat is onderzocht?

Cochrane-review van 11 RCT's met in totaal 60.733 kinderen naar het effect op acute middenoorontsteking.

Conclusie

Vroege vaccinatie vermindert pneumokokken-oorontsteking; het effect op alle oorontstekingen samen is klein en onzeker.

Volledige literatuur doorzoeken: Cochrane · PubMed

Bronnen

  1. Pneumokokkenvaccinatie — uitleg en schema Rijksvaccinatieprogramma geraadpleegd 29 jun. 2026
  2. Pneumokokken — achtergrond en cijfers RIVM geraadpleegd 29 jun. 2026
  3. Bijsluiters en productinformatie CBG — Geneesmiddeleninformatiebank geraadpleegd 29 jun. 2026
  4. Vaccinatiegraad Rijksvaccinatieprogramma Nederland — verslagjaar 2025 (rapport 2025-0019) RIVM geraadpleegd 29 jun. 2026