Ziektebeeld

Kinkhoest

Zeer besmettelijke luchtweginfectie met hevige hoestbuien; vooral gevaarlijk voor jonge baby's die nog niet (volledig) zijn gevaccineerd.

Vaccin in het RVP

Over de ziekte

Verwekker
Bacterie Bordetella pertussis
Besmettingsweg
Via druppeltjes bij hoesten en niezen; zeer besmettelijk.
Incubatietijd
Ongeveer 7–10 dagen
Behandeling
Antibiotica (vooral vroeg en bij risicogroepen). Bescherming van baby's via de 22-wekenprik en het DKTP-vaccin.

Symptomen

  • Hevige hoestbuien, soms met een gierende ademhaling
  • Hoesten dat eindigt in braken
  • Bij baby's: ademstops (apneu)

Mogelijke complicaties

  • Bij baby's: ademstops, longontsteking, ziekenhuisopname
  • Uitputting door langdurig hoesten
  • Zeldzaam: hersenbeschadiging

Kinkhoest geeft hevige hoestbuien die weken kunnen aanhouden. Voor oudere kinderen en volwassenen is het vooral vervelend, maar voor jonge baby’s kan het levensgevaarlijk zijn door ademstops.

Daarom worden zwangeren gevaccineerd (de 22-wekenprik), zodat de baby al vanaf de geboorte beschermd is. Daarna volgt bescherming via het DKTP-vaccin.

Cijfers & historie

Gemelde kinkhoestgevallen in Nederland wettelijke meldingen per jaar
Gemelde kinkhoestgevallen in Nederland (wettelijke meldingen per jaar) 0 5.000 10.000 15.000 20.000 2016: 5.562 wettelijke meldingen per jaar 2016 2017: 4.926 wettelijke meldingen per jaar 2018: 4.865 wettelijke meldingen per jaar 2018 2019: 6.388 wettelijke meldingen per jaar 2020: 970 wettelijke meldingen per jaar 2020 2021: 79 wettelijke meldingen per jaar 2022: 142 wettelijke meldingen per jaar 2022 2023: 2.944 wettelijke meldingen per jaar 2024: 18.213 wettelijke meldingen per jaar 2024 2025: 332 wettelijke meldingen per jaar 2025

Kinkhoest kent elke 2-4 jaar een piek. Na een dieptepunt in 2021 (corona-maatregelen) volgde in 2024 de grootste uitbraak sinds de meldingsplicht (1976). Cijfers 2025 zijn voorlopig.

Bron: RIVM, Overzicht meldingen infectieziekten

Onderzoek

Surveillance-/effectiviteitsstudie

Kinkhoest-surveillance en vaccineffectiviteit in Nederland, 2012-2024

Surveillance-/effectiviteitsstudie · 2026 · Eurosurveillance

Wat is onderzocht?

Beschrijft de ongekende kinkhoestopleving met 18.208 meldingen in 2024, na een dieptepunt van 79 in 2021; in 2023-2024 werden 10 sterfgevallen gemeld (6 zuigelingen).

Conclusie

Maternale vaccinatie was 91% effectief bij baby's van 0-2 maanden; de meeste zieke jonge baby's hadden ongevaccineerde moeders.

Cohort-/ziekenhuisstudie

Ziekenhuisopnames door kinkhoest bij voldragen en premature baby's

Cohort-/ziekenhuisstudie · 2019 · BMC Infectious Diseases

Wat is onderzocht?

Analyse van 676 in het ziekenhuis opgenomen kinkhoestgevallen (2005-2014) in Nederland; premature baby's waren oververtegenwoordigd en lagen langer op de IC.

Conclusie

Premature zuigelingen lopen extra risico op ernstige kinkhoest; preventie zoals maternale vaccinatie is voor hen extra belangrijk.

Modelleringsstudie

Wereldwijde ziektelast van kinkhoest bij kinderen onder 5 jaar

Modelleringsstudie · 2017 · The Lancet Infectious Diseases

Wat is onderzocht?

WHO-gerelateerde modelstudie die voor 2014 ongeveer 24,1 miljoen gevallen en 160.700 sterfgevallen bij jonge kinderen schatte.

Conclusie

Kinkhoest blijft wereldwijd een grote oorzaak van vermijdbare kindersterfte, vooral bij de jongste zuigelingen.

Scoping review

Ernstige kinkhoest bij zuigelingen (scoping review)

Scoping review · 2024 · Annals of Medicine

Wat is onderzocht?

Review van 64 artikelen over de ernst, risicofactoren en ziektelast van ernstige kinkhoest bij zuigelingen.

Conclusie

Ernstige kinkhoest treft vooral de jongste zuigelingen met hoge sterfte; sterk verhoogde witte bloedcellen voorspellen ernst.

Volledige literatuur: PubMed

Bronnen

  1. Kinkhoest — informatie en cijfers RIVM geraadpleegd 29 jun. 2026
  2. Kinkhoest in het Rijksvaccinatieprogramma Rijksvaccinatieprogramma geraadpleegd 29 jun. 2026
  3. Overzicht meldingen infectieziekten RIVM geraadpleegd 29 jun. 2026