Ziektebeeld

Difterie

Ernstige bacteriële infectie van de keel die de ademhaling kan blokkeren; het gif van de bacterie kan hart en zenuwen aantasten.

Vaccin in het RVP

Over de ziekte

Verwekker
Bacterie Corynebacterium diphtheriae (maakt een gif/toxine)
Besmettingsweg
Via druppeltjes (hoesten, niezen) en direct contact met wondjes.
Incubatietijd
Ongeveer 2–5 dagen
Behandeling
Antitoxine en antibiotica in het ziekenhuis; snelle behandeling is cruciaal. Te voorkomen via vaccinatie (DKTP).

Symptomen

  • Keelpijn en koorts
  • Grijswit beslag (vlies) in de keel
  • Benauwdheid door vernauwing van de luchtweg

Mogelijke complicaties

  • Verstikking door het keelvlies
  • Hartspierontsteking door het toxine
  • Zenuwbeschadiging en verlammingen

Difterie is een ernstige infectie waarbij de bacterie een gif (toxine) aanmaakt. In de keel kan een vlies ontstaan dat de ademhaling belemmert. Het toxine kan zich door het lichaam verspreiden en hart en zenuwen aantasten.

Door vaccinatie komt difterie in Nederland nog maar zelden voor. De ziekte zit in het DKTP-vaccin.

Cijfers & historie

Gemelde difteriegevallen in Nederland wettelijke meldingen per jaar
Gemelde difteriegevallen in Nederland (wettelijke meldingen per jaar) 0 5 10 15 20 2016: 2 wettelijke meldingen per jaar 2016 2017: 4 wettelijke meldingen per jaar 2018: 1 wettelijke meldingen per jaar 2018 2019: 1 wettelijke meldingen per jaar 2020: 3 wettelijke meldingen per jaar 2020 2021: 0 wettelijke meldingen per jaar 2022: 8 wettelijke meldingen per jaar 2022 2023: 14 wettelijke meldingen per jaar 2024: 3 wettelijke meldingen per jaar 2024 2025: 7 wettelijke meldingen per jaar 2025

Difterie is zeer zeldzaam dankzij vaccinatie; de lichte stijging in 2022-2023 hing deels samen met import. Cijfers 2025 zijn voorlopig.

Bron: RIVM, Overzicht meldingen infectieziekten

Onderzoek

Richtlijn

LCI-richtlijn Difterie

Richtlijn · 2024 · RIVM / LCI

Wat is onderzocht?

De officiële Nederlandse richtlijn met het ziektebeeld (keel-, larynx- en huiddifterie, complicaties zoals hartspierontsteking en zenuwuitval), diagnostiek en behandeling met antitoxine en antibiotica.

Conclusie

Antitoxine bindt alleen vrij gif, daarom moet een (vermoedelijk) geval zo snel mogelijk worden behandeld; snelle herkenning is levensreddend.

Systematische review

Klinische en epidemiologische aspecten van difterie (gepoolde analyse)

Systematische review · 2019 · Clinical Infectious Diseases

Wat is onderzocht?

Gepoolde analyse van 266 studies naar onder meer besmettelijkheid, sterfte en het effect van vaccinatie en antitoxine.

Conclusie

Onbehandelde, niet-gevaccineerde gevallen hadden circa 29% sterfte; antitoxine verlaagde de sterfte met 76% en drie doses vaccin waren 87% effectief.

Surveillanceoverzicht

Wereldwijde epidemiologie van difterie, 2000-2017

Surveillanceoverzicht · 2019 · Emerging Infectious Diseases (CDC)

Wat is onderzocht?

Analyse van de wereldwijde difteriesurveillance, met het aantal gemelde gevallen en de vaccinatiegraad.

Conclusie

In 2017 werden 8.819 gevallen gemeld (de meeste sinds 2004); een hoge vaccinatiegraad met boosters blijft essentieel.

Ziektelaststudie

Wereldwijde ziektelast van difterie, 1990-2021 (GBD 2021)

Ziektelaststudie · 2025 · Frontiers in Public Health

Wat is onderzocht?

GBD-analyse van de difterielast in 204 landen, met aandacht voor verschillen in vaccinatiegraad voor en na de COVID-19-pandemie.

Conclusie

Incidentie en sterfte daalden met 75-87%, maar arme regio's dragen het grootste deel; dalende vaccinatiegraad vormt een latent epidemierisico.

Uitbraakrapport

Difterie-uitbraken in een Zwitsers asielcentrum, juli-september 2022

Uitbraakrapport · 2022 · Eurosurveillance

Wat is onderzocht?

Beschrijving van twee uitbraken met toxinevormende difteriebacteriën in een Zwitsers asielcentrum, met 20 gevallen, vooral minderjarigen.

Conclusie

Zes symptomatische gevallen hadden antitoxine nodig; meer alertheid in asielcentra is nodig om uitbraken te voorkomen.

Uitbraakrapport

Difterie-uitbraak onder asielzoekers in België, 2022

Uitbraakrapport · 2023 · Eurosurveillance

Wat is onderzocht?

Verslag van 25 bevestigde gevallen van toxigene difterie onder asielzoekers in België, overwegend huiddifterie.

Conclusie

Beheersing vroeg om gerichte aandacht en middelen voor deze kwetsbare groep; de stammen kwamen overeen met die elders in Europa.

Volledige literatuur: PubMed

Bronnen

  1. Difterie — informatie RIVM geraadpleegd 29 jun. 2026
  2. Difterie (DKTP) in het Rijksvaccinatieprogramma Rijksvaccinatieprogramma geraadpleegd 29 jun. 2026
  3. Overzicht meldingen infectieziekten RIVM geraadpleegd 29 jun. 2026