MenACWY

Meningokokken ACWY-vaccin

Beschermt tegen vier typen meningokokken (A, C, W en Y) die snel verlopende, levensbedreigende infecties kunnen veroorzaken.

Beschermt tegen

Wanneer & waarom

Meningokokkenziekte is zeldzaam maar kan binnen uren levensbedreigend zijn. Er zijn twee piekleeftijden: jonge kinderen en tieners. Daarom wordt op 14 maanden geprikt én op de tienerleeftijd, wanneer jongeren elkaar makkelijker besmetten.

Vaccinatieschema van het Rijksvaccinatieprogramma per leeftijd MenACWY Meningokokken ACWY-vaccin — 14 maanden (1e prik) Meningokokken ACWY-vaccin — 14 jaar (tienerprik) zwanger geboorte 3 mnd 11 mnd 14 mnd 4 jr 9 jr 14 jr leeftijd →
  1. 14 maanden 1e prik
  2. 14 jaar tienerprik — Voor jongeren rond 14 jaar.

Het MenACWY-vaccin beschermt tegen vier typen van de meningokokbacterie (A, C, W en Y). Deze bacterie kan hersenvliesontsteking en bloedvergiftiging veroorzaken, die heel snel ernstig kunnen worden.

Omdat zowel jonge kinderen als tieners een verhoogd risico hebben, zit er een prik op 14 maanden in het programma en een tweede op de tienerleeftijd. De tienerprik helpt ook de verspreiding onder jongeren te beperken.

Ziektebeeld

Dit vaccin beschermt tegen de volgende ziekte(s). Bekijk per ziekte het volledige ziektebeeld, de cijfers en het onderzoek.

Bijsluiter

De officiële, goedgekeurde bijsluiters per merk — bij het Europees Geneesmiddelenagentschap (EMA) of het Nederlandse CBG (Geneesmiddeleninformatiebank).

Ingrediënten

De exacte samenstelling volgens de officiële bijsluiter. De werkzame stoffen wekken de afweer op; hulpstoffen zijn nodig voor onder meer houdbaarheid en toediening.

Nimenrix

Werkzame stoffen
  • Neisseria meningitidis groep A-polysacharide: 5 µg
  • Neisseria meningitidis groep C-polysacharide: 5 µg
  • Neisseria meningitidis groep W-135-polysacharide: 5 µg
  • Neisseria meningitidis groep Y-polysacharide: 5 µg
  • Alle polysachariden geconjugeerd aan tetanustoxoïd-dragereiwit (44 µg)
Hulpstoffen
  • Poeder: sucrose, trometamol
  • Oplosmiddel: natriumchloride, water voor injectie

Bron: bijsluiter (Nimenrix)

Bijwerkingen

Hieronder staan álle bijwerkingen die in de bijsluiter van Nimenrix worden genoemd, gegroepeerd op hoe vaak ze voorkomen. Klik op een categorie om de lijst te openen. De meeste bijwerkingen zijn mild en gaan vanzelf over.

zeer vaak bij meer dan 1 op de 10 mensen 7
  • koorts
  • vermoeidheid
  • hoofdpijn
  • suf voelen
  • verlies van eetlust
  • prikkelbaarheid
  • zwelling, pijn en roodheid op de injectieplaats
vaak bij 1 tot 10 op de 100 mensen 3
  • blauwe plekken (hematomen) op de injectieplaats
  • maag-darmklachten zoals diarree, braken en misselijkheid
  • huiduitslag (bij zuigelingen)
soms bij 1 tot 10 op de 1.000 mensen 12
  • uitslag
  • netelroos (galbulten) met jeuk
  • jeuk
  • huilen
  • duizeligheid
  • spierpijn
  • pijn in armen of benen
  • algeheel onwel voelen
  • moeilijk slapen
  • verminderd gevoel van de huid
  • reacties op de injectieplaats zoals jeuk, warmte, doof gevoel of een harde bult
  • allergische reactie
zelden bij 1 tot 10 op de 10.000 mensen 1
  • epileptische aanvallen (insulten) met hoge koorts
niet bekend frequentie kan niet worden geschat 3
  • uitgebreide zwelling/roodheid van het gevaccineerde ledemaat
  • gezwollen lymfeklieren
  • ernstige allergische reactie

Volledige informatie staat in de bijsluiter: Nimenrix · MenQuadfi

Gemelde bijwerkingen — Bijwerkingencentrum Lareb

Lareb ontving in juli 2017 t/m april 2019 in totaal 511 meldingen van vermoede bijwerkingen na MenACWY-vaccinatie (Nimenrix), samen 1.565 vermoede bijwerkingen. De overgrote meerderheid betrof bekende bijwerkingen; meest gemeld: (hoge) koorts, hoofdpijn en reacties op de injectieplaats. Er werden geen zorgwekkende bijwerkingen gevonden.

511
meldingen (jul 2017 - apr 2019) (2019)
1.565
gemelde vermoede bijwerkingen (2019)
274
meldingen (verhoogde) koorts (2019)
Meest gemelde bijwerkingen — aantal meldingen (Lareb-jaarrapport 2024 · MenACWY-tienerprik (Nimenrix))
BijwerkingAantal
niet lekker voelen 13
hoofdpijn 12
vermoeidheid 11
reactie op de prikplaats 10
misselijkheid 9
huiduitslag 9
spierpijn 6
koorts 5
slaperigheid 5
jeuk 5

Bekijk de meldingen bij Lareb →

Cijfers & statistieken

Vaccinatiegraad MenACWY (adolescenten, ~15 jaar, volledig afgesloten) % (geregistreerd, per verslagjaar)
Vaccinatiegraad MenACWY (adolescenten, ~15 jaar, volledig afgesloten) (% (geregistreerd, per verslagjaar)) 0 25 50 75 100 2023: 80,3 % (geregistreerd, per verslagjaar) 2023 2024: 66,1 % (geregistreerd, per verslagjaar) 2024 2025: 69 % (geregistreerd, per verslagjaar) 2025

Per verslagjaar gemeten bij een ander cohort 15-jarigen. Het betreft de geregistreerde graad; door deels anonieme registratie ligt de werkelijke graad iets hoger.

Bron: RIVM, Vaccinatiegraad RVP — verslagjaar 2025 (rapport 2025-0019)

Onderzoek

10 belangrijke studies, elk met een korte uitleg en conclusie.

Meta-analyse

Afweerrespons van het MenACWY-TT-vaccin (Nimenrix) — systematische review

Meta-analyse · 2015 · Pharmacological Research

Wat is onderzocht?

Samenvoeging van 15 gerandomiseerde studies naar het ACWY-vaccin met tetanus-eiwit (o.a. Nimenrix).

Conclusie

Het MenACWY-TT-vaccin wekt bij alle vier typen een sterke afweerreactie op en is minstens zo goed als andere meningokokkenvaccins.

Surveillancestudie

Effectiviteit van meningokokken-C-vaccinatie, 4 jaar na invoering

Surveillancestudie · 2004 · The Lancet

Wat is onderzocht?

Analyse van vier jaar landelijke gegevens nadat Engeland in 1999 het meningokokken-C-conjugaatvaccin invoerde.

Conclusie

De bescherming bleef hoog bij oudere kinderen, maar nam bij baby's na ~1 jaar sterk af — pleit voor een aangepast schema.

Surveillancestudie

Groepsbescherming door meningokokken-C-vaccinatie in Engeland

Surveillancestudie · 2003 · BMJ

Wat is onderzocht?

Landelijke analyse van het effect van de Engelse MenC-campagne op niet-gevaccineerde mensen.

Conclusie

Ook niet-gevaccineerden kregen minder vaak de ziekte (groepsbescherming), doordat het vaccin de verspreiding afremt.

Cohort-/dragerschapsstudie

Effect van MenC-vaccins op dragerschap en groepsimmuniteit

Cohort-/dragerschapsstudie · 2008 · The Journal of Infectious Diseases

Wat is onderzocht?

Drie grote dragerschapsonderzoeken onder 15-19-jarige scholieren rond de invoering van het MenC-vaccin in het VK.

Conclusie

De vaccinatie verminderde het dragerschap van de C-bacterie sterk, zonder dat andere typen de plaats innamen.

Surveillancestudie

Spoed-MenACWY-programma voor tieners tegen serogroep W, Engeland 2015-2016

Surveillancestudie · 2017 · Emerging Infectious Diseases

Wat is onderzocht?

Evaluatie van het eerste jaar van het Engelse spoed-MenACWY-programma voor tieners, ingevoerd om de W-uitbraak te stoppen.

Conclusie

Ondanks een matige vaccinatiegraad (37%) waren er 69% minder W-gevallen dan verwacht; geen enkele gevaccineerde tiener werd ziek.

Surveillance- en modelleringsstudie

Impact van het MenACWY-tienerprogramma op de W-uitbraak in Engeland

Surveillance- en modelleringsstudie · 2022 · Lancet Child & Adolescent Health

Wat is onderzocht?

Analyse van de eerste vier jaar van het Engelse MenACWY-tienerprogramma, met een rekenmodel voor het totale effect.

Conclusie

Het programma bracht de landelijke W-uitbraak snel onder controle en voorkwam naar schatting honderden tot meer dan duizend gevallen.

Cohort-/dragerschapsstudie

Effect van MenACWY op keeldragerschap bij tieners (groepsbescherming)

Cohort-/dragerschapsstudie · 2022 · Clinical Microbiology and Infection

Wat is onderzocht?

Vergelijking van het dragerschap van meningokokken bij 15-19-jarigen vóór en na invoering van MenACWY in het VK.

Conclusie

Het dragerschap van de typen C, W en Y daalde fors (van 2,0% naar 0,7%); wijst op groepsbescherming.

Veiligheidsstudie

Meldingen van bijwerkingen na MenACWY-D (Menactra) in de VS, 2005-2016

Veiligheidsstudie · 2020 · Vaccine

Wat is onderzocht?

Analyse van ruim 13.000 meldingen van mogelijke bijwerkingen na het Menactra-vaccin over elf jaar.

Conclusie

De meeste meldingen waren niet ernstig en kwamen overeen met eerdere studies; geen verband met de gemelde sterfgevallen.

Volledige literatuur doorzoeken: Cochrane · PubMed

Bronnen

  1. MenACWY-vaccinatie — uitleg en schema Rijksvaccinatieprogramma geraadpleegd 29 jun. 2026
  2. Meningokokken — achtergrond en cijfers RIVM geraadpleegd 29 jun. 2026
  3. Bijsluiters en productinformatie CBG — Geneesmiddeleninformatiebank geraadpleegd 29 jun. 2026
  4. Vaccinatiegraad Rijksvaccinatieprogramma Nederland — verslagjaar 2025 (rapport 2025-0019) RIVM geraadpleegd 29 jun. 2026