Ziektebeeld

Rodehond

Meestal milde virusziekte met huiduitslag, maar zeer gevaarlijk tijdens de zwangerschap door ernstige aangeboren afwijkingen bij het ongeboren kind.

Vaccin in het RVP

Over de ziekte

Verwekker
Rubellavirus
Besmettingsweg
Via druppeltjes (hoesten, niezen) en direct contact; van moeder op ongeboren kind.
Incubatietijd
Ongeveer 14–21 dagen
Behandeling
Geen specifieke behandeling; ondersteunende zorg. Te voorkomen via vaccinatie (BMR).

Symptomen

  • Lichte koorts
  • Rode huiduitslag
  • Gezwollen lymfeklieren (vooral in de nek)

Mogelijke complicaties

  • Bij zwangerschap: aangeboren afwijkingen (congenitaal rubellasyndroom)
  • Miskraam of vroeggeboorte
  • Zeldzaam: gewrichtsontsteking

Rodehond verloopt bij kinderen meestal mild. Het grote gevaar is besmetting tijdens de zwangerschap: het virus kan ernstige aangeboren afwijkingen veroorzaken bij het ongeboren kind (congenitaal rubellasyndroom), zoals doofheid, hart- en oogafwijkingen.

Vaccinatie beschermt niet alleen het kind zelf, maar draagt ook bij aan bescherming van zwangeren in de omgeving. Rodehond zit in het BMR-vaccin.

Cijfers & historie

Gemelde rodehondgevallen in Nederland wettelijke meldingen per jaar
Gemelde rodehondgevallen in Nederland (wettelijke meldingen per jaar) 0 0,25 0,5 0,75 1 2016: 0 wettelijke meldingen per jaar 2016 2017: 0 wettelijke meldingen per jaar 2018: 0 wettelijke meldingen per jaar 2018 2019: 0 wettelijke meldingen per jaar 2020: 0 wettelijke meldingen per jaar 2020 2021: 0 wettelijke meldingen per jaar 2022: 0 wettelijke meldingen per jaar 2022 2023: 0 wettelijke meldingen per jaar 2024: 0 wettelijke meldingen per jaar 2024 2025: 0 wettelijke meldingen per jaar 2025

Dankzij de hoge BMR-vaccinatiegraad komt rodehond in Nederland nauwelijks meer voor: in 2016-2025 werden geen gevallen gemeld. Cijfers 2025 zijn voorlopig.

Bron: RIVM, Overzicht meldingen infectieziekten

Onderzoek

Review

Rubella (medisch naslagwerk)

Review · 2025 · StatPearls / NCBI Bookshelf

Wat is onderzocht?

Klinisch overzicht van rodehond: meestal mild, maar 25-50% verloopt zonder klachten. Beschrijft ook het congenitaal rubellasyndroom met staar, hartafwijkingen en doofheid.

Conclusie

Bij volwassenen meestal mild, maar besmetting tijdens de zwangerschap kan ernstige, blijvende afwijkingen bij het kind geven; vroeg in de zwangerschap is het risico het hoogst (tot ~90%).

Systematische review

Risico's van rodehondinfectie tijdens de zwangerschap

Systematische review · 2016 · Risk Analysis

Wat is onderzocht?

Analyse van 31 studies naar de gevolgen van rodehondinfectie in de zwangerschap (miskraam, doodgeboorte, aangeboren afwijkingen).

Conclusie

Het tijdstip in de zwangerschap bepaalt de ernst; om de ware ziektelast te kennen moeten ook miskramen en afbrekingen worden meegeteld.

Modelstudie / systematische review

Wereldwijde ziektelast van het congenitaal rubellasyndroom, 1996-2010

Modelstudie / systematische review · 2016 · PLOS One

Wat is onderzocht?

Schatting van het wereldwijde aantal CRS-gevallen op basis van bloedonderzoek en vaccinatiecijfers; in 2010 ongeveer 105.000 gevallen.

Conclusie

In regio's met brede vaccinatie daalde CRS sterk, maar in Afrika en Zuidoost-Azië bleef de ziektelast hoog.

Modelstudie

Wereldwijde ziektelast van het congenitaal rubellasyndroom, 1996-2019

Modelstudie · 2023 · International Journal of Infectious Diseases

Wat is onderzocht?

Actuelere schatting: het jaarlijkse aantal CRS-gevallen daalde van ~100.000 (2010) naar ~32.000 (2019).

Conclusie

Invoering van het rodehondvaccin voorkwam naar schatting 229.000 CRS-gevallen; de hoogste last resteert in Afrika en het oostelijke Middellandse Zeegebied.

Surveillancerapport

Voortgang richting eliminatie van rodehond en CRS, 2012-2022

Surveillancerapport · 2024 · MMWR (CDC)

Wat is onderzocht?

Overzicht van de wereldwijde voortgang; het aantal gemelde rodehondgevallen daalde met 81% en 90% van de landen voerde het vaccin in.

Conclusie

De vooruitgang is groot, maar circa 25 miljoen baby's per jaar hebben nog geen toegang tot het vaccin.

Richtlijn

Rodehond (rubella) en zwangerschap — LCI-richtlijn

Richtlijn · 2025 · RIVM / LCI

Wat is onderzocht?

Nederlandse richtlijn met protocollen voor blootstelling en risicobeoordeling per zwangerschapsweek.

Conclusie

Infectie in de eerste 4 weken geeft circa 80% kans op afwijkingen, aflopend tot ~10% rond week 13-16; na ~20 weken is het risico minimaal.

Volledige literatuur: PubMed

Bronnen

  1. Rodehond — informatie RIVM geraadpleegd 29 jun. 2026
  2. Rodehond (BMR) in het Rijksvaccinatieprogramma Rijksvaccinatieprogramma geraadpleegd 29 jun. 2026
  3. Overzicht meldingen infectieziekten RIVM geraadpleegd 29 jun. 2026